Nasze reprezentacje czasu kształtowane są przez ewolucyjne adaptacje oraz doświadczenia fizyczne i są w pewnym sensie ograniczone. Różne aspekty mentalnych reprezentacji czasu wykraczają poza rzeczywistość fizyczną i różnią się w zależności od kultury. Dla niektórych czas porusza się poziomo, dla innych pionowo. W ludzkim pojęciu czasu przemieszcza się on do przodu, do tyłu, a czasem w lewo i prawo, w górę i w dół. Właściwości mentalnego postrzegania czasu określane są w metaforach przestrzennych oraz w różnych aspektach kultury.

W fizyce powstały różne koncepcje czasu. W niniejszym projekcie artystka opiera się głównie o ideę wszechświata blokowego, w którym przeszłość, teraźniejszość i przyszłość współistnieją jako części niezmiennej czasoprzestrzeni. W filozofii ta koncepcja nazywana jest eternalizmem. W tym ujęciu przechodzenie z jednej chwili do kolejnej może być złudzeniem, ponieważ wszystko istnieje naraz – w głębszym wymiarze rzeczywistości nie ma upływu czasu. Natura czasu różni się zatem od założeń gramatyki języków nowożytnych.

Aby umożliwić odbiorcy sztuki doświadczenie czasu w sposób alternatywny, artystka skonstruowała autorskie gramatyki języka bezczasowego, które są obsługiwane przez dedykowane interaktywne narzędzie.

20 listopada 2024 roku przeprowadzono badanie na grupie 21 osób (zróżnicowanych wiekowo i zawodowo), które korzystały z aplikacji. Celem badania było sprawdzenie, czy doświadczenie języka bezczasowego wpływa na percepcję czasu. Intencją artystki było osiągnięcie zmiany świadomości odbiorców sztuki na temat alternatywnych koncepcji czasu (innych niż liniowe postrzeganie) na poziomie co najmniej 20%. Ostatecznie w badaniu osiągnięto zmianę o wartości 71%. Biorąc pod uwagę kontekst interakcji z aplikacją (domowe warunki z możliwymi dystraktorami, a nie podczas wystawy) oraz fazę rozwoju aplikacji w danym czasie, otrzymany wynik pokazuje potencjał tkwiący w języku bezczasowym i jego wpływ na percepcję czasu.

Badanie składało się z pretestu oraz posttestu. Pretest (ankieta początkowa) dotyczył opinii badanych na temat czasu i znajomości różnych koncepcji. Przykładowe pytania z pretestu:

1. Co dla Ciebie oznacza pojęcie czasu?
2. Które z poniższych stwierdzeń najlepiej opisuje Twoje postrzeganie czasu? (wybierz kilka)
– a) Czas płynie liniowo, od przeszłości przez teraźniejszość do przyszłości i jest nieodwracalny.
– b) Czas jest cykliczny, powtarzający się w pewnych cyklach.
– c) Czas jest względny i zależy od obserwatora.
– d) Czas nie istnieje, jest złudzeniem.
– e) Czas jest absolutny, niezależny od przestrzeni.
– f) Czas jest taśmą filmową (wszystkie klatki filmu już są).
– g) Inne (proszę określić)……………………………………………………………

3. Czy uważasz, że czas wpływa na przestrzeń? Jak to postrzegasz?
– a) Tak, czas i przestrzeń są ze sobą nierozerwalnie związane.
– b) Nie, czas i przestrzeń są oddzielnymi bytami.
– c) Nie mam zdania.
– d) Inne (proszę określić).

Po wypełnieniu pretestu uczestnicy mogli doświadczyć języka bezczasowego, tłumacząc dowolne komunikaty za pomocą autorskich gramatyk w aplikacji stworzonej przez artystkę. Następnie wypełniali posttest, który zawierał podobne pytania do pretestu, w celu identyfikacji różnic.

Analiza statystyczna ankiet początkowych i końcowych wykazała, że uczestnicy oceniali swoją świadomość różnych koncepcji czasu lepiej w pomiarze drugim (M = 8,48) niż w pierwszym (M = 4,95). Wyniki sugerują, że pod wpływem doświadczenia języka bezczasowego świadomość ta wzrosła o około 71%.

W drugim pomiarze uczestnicy postrzegali czas jako mniej liniowy (t(20) = 2,17; p < 0,05) oraz mniej cykliczny (t(20) = 2,17; p < 0,05) w porównaniu do pierwszego pomiaru. W większym stopniu postrzegali go również jako złudzenie (t(20) = -2,02; p = 0,056) oraz jako taśmę filmową, w której każdy moment istnieje jednocześnie na osobnych klatkach (t(20) = -2,02; p = 0,056).

Dodatkowo, test t dla prób zależnych wykazał istotną różnicę w przekonaniu, że czas wpływa na przestrzeń (t(18) = -3,08; p < 0,01). To sugeruje, że doświadczenie języka bezczasowego zwiększyło przekonanie o wpływie czasu na przestrzeń.